नेपाललाई विश्वकै आकर्षक पर्व–उत्सव पर्यटन गन्तव्यका रूपमा स्थापित गरौँ।
नेपाल प्राकृतिक सौन्दर्य, हिमशृङ्खला, पदयात्रा, वन्यजन्तु, ऐतिहासिक सम्पदा र धार्मिक तथा सांस्कृतिक विविधताले भरिपूर्ण देश हो। नेपालको पर्यटन सम्भावना यतिमै सीमित छैन। नेपालसँग विश्व पर्यटन बजारमा छुट्टै पहिचान स्थापित गर्न सक्ने अर्को महत्वपूर्ण आधार छ—यहाँका मौलिक पर्व, जात्रा, उत्सव, संस्कार र जीवन्त सांस्कृतिक परम्पराहरू।
-1794497022.jpeg)
भाइटीकामा रमेका विदेशी
हामीले नेपालको पर्यटनलाई हिमाल, पदयात्रा, साहसिक गतिविधि र सम्पदा भ्रमणमा मात्र सीमित राख्नु हुँदैन। नेपालका मौलिक चाडपर्व र सांस्कृतिक उत्सवलाई पनि पर्यटनको महत्वपूर्ण उत्पादनका रूपमा विकास गरी नेपाललाई विश्वकै एक विशिष्ट पर्व–उत्सव पर्यटन गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने समय आएको छ।
दशैँ, तिहार, होली, छठ, इन्द्रजात्रा, बिस्केट जात्रा, गाईजात्रा, बुद्ध जयन्ती, ल्होसार, माघी, उभौली–उधौलीलगायत नेपालका विभिन्न जातजाति, समुदाय र क्षेत्रका मौलिक पर्वहरूले वर्षभरि नै पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सक्ने सम्भावना बोकेका छन्।
यी पर्वहरू केवल धार्मिक वा सांस्कृतिक अनुष्ठान मात्र होइनन्। यी नेपाली समाजको जीवनशैली, पारिवारिक सम्बन्ध, सामाजिक एकता, आतिथ्य सत्कार, परम्परा र पहिचानका जीवन्त अभिव्यक्ति हुन्।
पर्वलाई पर्यटन अनुभवसँग जोडौँ
-1794497127.jpeg)
विदेशी पर्यटकलाई नेपालका चाडपर्वबारे जानकारी दिनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। उनीहरूलाई ती पर्वको वास्तविक अनुभव लिन, स्थानीय समुदायसँग घुलमिल हुन र उत्सवमा सहभागी हुने अवसर प्रदान गर्नुपर्छ।
कल्पना गरौँ—
- तिहारका अवसरमा विदेशी पर्यटक नेपाली परिवारसँगै देउसी–भैलो, दीपावली र पारिवारिक उत्सवमा सहभागी भइरहेका छन्।
- होलीका अवसरमा विभिन्न देशका पर्यटक नेपाली समुदायसँग रङहरूको उत्सव मनाइरहेका छन्।
- इन्द्रजात्रामा विदेशी पाहुनाहरू काठमाडौंको मौलिक संस्कृति, जीवित सम्पदा र परम्परासँग परिचित भइरहेका छन्।
- ल्होसारका अवसरमा हिमाली तथा बौद्ध समुदायका सांस्कृतिक परम्परा, खानपान, संगीत र नृत्यको अनुभव गरिरहेका छन्।
- ग्रामीण क्षेत्रमा आयोजना हुने स्थानीय जात्रा, मेला र उत्सवमा पर्यटकले समुदायसँगै रमाउने अवसर पाइरहेका छन्।
यस्ता अनुभवले पर्यटकलाई केवल दर्शक बनाउँदैनन्, उनीहरूलाई नेपाली समाज र संस्कृतिसँग भावनात्मक रूपमा जोड्छन्। यसबाट सिर्जना हुने सम्झना जीवनभर रहने खालका हुन्छन्।
भक्तपुरमा गाईजात्रा
यसका लागि के गर्न सकिन्छ?
१. राष्ट्रिय पर्व तथा उत्सव पर्यटन पात्रो निर्माण
नेपालमा वर्षभरि मनाइने प्रमुख राष्ट्रिय, धार्मिक, सांस्कृतिक तथा क्षेत्रीय पर्वहरूको आधिकारिक पात्रो तयार गरी अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रचारप्रसार गर्नुपर्छ।
२. पर्वमा आधारित विशेष पर्यटकीय प्याकेज विकास
पर्यटन व्यवसायी, ट्राभल कम्पनी तथा गन्तव्य व्यवस्थापन संस्थाहरूले विभिन्न पर्वलाई केन्द्रमा राखेर विशेष भ्रमण कार्यक्रम र पर्यटकीय प्याकेज विकास गर्नुपर्छ।
३. अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रभावकारी प्रचारप्रसार
नेपाल पर्यटन बोर्ड, निजी क्षेत्र, नेपाली कूटनीतिक नियोग तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमको सहकार्यमा नेपालको पर्व–उत्सव पर्यटनलाई विश्व बजारमा स्थापित गर्नुपर्छ।
४. स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता
पर्व तथा उत्सवलाई पर्यटनसँग जोड्दा स्थानीय समुदाय, कलाकार, हस्तकलाकर्मी, परम्परागत व्यवसायी, होटल तथा पर्यटन व्यवसायी प्रत्यक्ष रूपमा लाभान्वित हुने व्यवस्था गर्नुपर्छ।
५. विशिष्ट पर्वहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान दिलाउने
नेपालका मौलिक र विशिष्ट पर्वहरूलाई व्यवस्थित रूपमा प्रवद्र्धन गरी अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारमा आकर्षणको केन्द्र बनाउन सकिन्छ। यस क्रममा पर्वको मौलिकता, धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक मर्यादाको संरक्षणलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
६. पर्यटकको बसाइ अवधि र स्थानीय आम्दानी वृद्धि
पर्वको समयलाई लक्षित गरी पर्यटकलाई नेपाल भ्रमणको योजना बनाउन प्रोत्साहित गर्दा उनीहरूको बसाइ अवधि बढाउन, पर्यटनको मौसमी निर्भरता घटाउन र देशका विभिन्न क्षेत्रमा पर्यटनको लाभ विस्तार गर्न सकिन्छ।
नेपालको पर्यटनलाई नयाँ पहिचान दिने अवसर
विश्वका विभिन्न मुलुकले आफ्नो प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक विशेषतालाई पर्यटनको पहिचान बनाएका छन्। नेपालसँग पनि हिमाल र प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै जीवन्त संस्कृति, मौलिक परम्परा र वर्षभरि मनाइने पर्वहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटनको आकर्षक आधार बनाउने पर्याप्त सम्भावना छ।
अब नेपालको पर्यटन प्रवद्र्धनलाई परम्परागत सोचभन्दा माथि उठाएर नयाँ दृष्टिकोणका साथ अघि बढाउन आवश्यक छ।
नेपाललाई हिमालको देशका रूपमा मात्र होइन, संस्कृति जीवित रहेको, परम्पराहरू पुस्तान्तरण हुँदै आएको र अतिथिलाई परिवारको सदस्यसरह स्वागत गर्ने देशका रूपमा विश्वसामु चिनाउनुपर्छ।
हामीले विदेशी पर्यटकलाई नेपाल घुम्न मात्र होइन, नेपाली समाज, संस्कृति र पारिवारीक जीवनको अनुभव गर्न आमन्त्रण गर्नुपर्छ।
पर्यटक नेपाल आएर एउटा भ्रमणको अनुभव मात्र लिएर नफर्किऊन्, नेपाली परिवार र समाजसँग आत्मीय सम्बन्ध गाँसेर फर्किऊन्।
यही नै नेपालको सांस्कृतिक पर्यटनको मौलिक शक्ति बन्न सक्छ।
अबको सोच : नेपाललाई विश्वको विशिष्ट पर्व–उत्सव पर्यटन गन्तव्य बनाऔँ!
नेपालका पर्वहरू हाम्रो संस्कृति र पहिचान हुन्। तिनलाई संरक्षण गर्दै पर्यटनसँग जोड्न सकेमा संस्कृति संरक्षण, स्थानीय रोजगारी सिर्जना, आर्थिक गतिविधि विस्तार र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको पहिचान अभिवृद्धि गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुग्न सक्छ।
यसका लागि सरकार, नेपाल पर्यटन बोर्ड, निजी क्षेत्र, पर्यटन व्यवसायी, स्थानीय तह, सांस्कृतिक संस्था र समुदायबीच सहकार्य आवश्यक छ।
नेपाल, जहाँ हरेक पर्वले एउटा कथा सुनाउँछ, हरेक उत्सवले आत्मीयता बाँड्छ र हरेक पाहुना परिवारको सदस्य बन्छ।
अब नेपालको पर्यटन प्रवद्र्धनमा एउटा नयाँ अवधारणालाई राष्ट्रिय प्राथमिकताका रूपमा अघि बढाऔँ—नेपाल : पर्व, संस्कृति र उत्सवको गन्तव्य।
(भण्डारी पर्यटनविज्ञ हुन्।)
-1767877915.jpg)
